༄༅། ། སྐད་སྒྲ་རིག་པ་དང་སྐད་སྒྲའི་མ་ལག་རིག་པའི་གཞི་རྩའི་བརྡ་ཆད།


 
༄༅། ། སྐད་སྒྲ་རིག་པ་དང་སྐད་སྒྲའི་མ་ལག་རིག་པའི་གཞི་རྩའི་བརྡ་ཆད་སྐད་གསུམ་ཤན་སྦྱར་བཞུགས་སོ།།
语音学与音系学基本术语三语对照表
A trilingual comparison table of basic terms in phonetics and phonology

བསྟར་རིམ།

དབྱིན་ཡིག

རྒྱ་ཡིག

བོད་ཡིག

གསལ་བཤད།

1

phonetics

语音学

སྐད་སྒྲ་རིག་པ།

 

2

articulation

发音

སྐད་སྒྲ་འབྱིན་པ།

 

3

instrumental phontics

实验语音学

ཚོད་ལྟའི་སྐད་སྒྲ་རིག་པ།

 

4

phontic

语音

སྐད་སྒྲ།

 

5

acoustics

声学

སྒྲའི་རིག་པ།

 

6

descriptive

描写

ཞིབ་འབྲི།

 

7

 phonetics typology

语音类型学

སྐད་སྒྲའི་རིགས་རྣམ་རིག་པ།

 

8

change

演变

འགྱུར་བ།

 

9

sound 

声音

སྒྲ།

 

10

articulator

发音器官

སྒྲ་འབྱིན་དབང་བོ།

 

11

nasal cavity

鼻腔

སྣ་སྦུག

 

12

oral cavity

口腔

ཁ་སྦུག

 

13

pharynx cavity

咽腔

གྲེ་སྦུག

 

14

glottis

喉门

མགྲིན་སྒོ།

 

15

glottis

མགྲིན་པ།

 

16

trachea

气管

གློ་ཡུ།

 

17

voiceless

སྒྲ་མེད།

 

18

voiced

སྒྲ་ལྡན།

 

19

unrounded

རྐྱོང་བ།

 

20

rounded

སྒོར་སྒོར།

 

21

front

མདུན།

 

22

back

རྒྱབ།

 

23

central 

དཀྱིལ།

 
 

high

མཐོ།

 
 

low

དམའ།

 

24

 breathy  voiced

气化

སྲོག་ཆེན་ཅན་དུ་འགྱུར་བ།

 

25

creaky voiced

嘎裂化

གཙེར་སྒྲ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ།

 

26

labialized

唇化

མཆུ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ།

 

27

palatalized

腭化

རྐན་སྲ་མོ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ།

 

28

velarized

软腭化

རྐན་སྙི་མོ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ།

 

29

pharyngealized

咽化

གྲེ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ།

 

30

advanced tongue root

舌根前伸

ལྕེ་རྟིང་རྐྱོང་བ།

 

31

retracted tongue root

舌根后缩

ལྕེ་རྟིང་སྐུམ་པ།

 

32

apical

舌尖化

ལྕེ་རྩེ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ།

 

33

laminal 

舌叶化

ལྕེའི་ལོ་མ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ།

 

34

nasalized

鼻化

སྣ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ།

 

35

sound wave

声波

སྒྲ་རླབས།

 

36

frequency

频率

འདར་ཕྱོད།

 

37

amplitude

振幅

འདར་རྒྱ།

 

38

wave form

波形

རླབས་རིས།

 

39

wave length

波长

རླབས་ཐག

 

40

period

周期

འཁོར་ཡུན།

 

41

compound wave

复合波

རླབས་འདྲེས་མ།

 

42

line spectrum

线谱图

ཐིག་རིས།

 

43

formant

共振峰

མཉམ་འདར་རླབས་རྩེ།

 

44

vocal folds

声带

མགྲིན་སྐྱི།

 

45

periodic wave

周期波

འཁོར་རླབས།

 

46

sound spectrogram

语图

སྐད་རིས།

 

47

manner 

发音方式

སྒྲ་འབྱིན་སྟངས།

 

48

place

部位

སྐྱེ་གནས།

 

49

passive place

被动部位

མི་གཡོ་བའི་སྐྱེ་གནས།

 

50

active place

主动部位

གཡོ་བའི་སྐྱེ་གནས།

 

51

tip

舌尖

ལྕེ་རྩེ།

 

52

tongue

舌叶

ལྕེའི་ལོ་མ།

 

53

sublingual

舌下

ལྕེ་འོག

 

54

tongue

舌面

ལྕེ་ངོས།

 

55

tongue root

舌根

ལྕེ་རྟིང་།

 

56

lips

双唇

མཆུ་ཟུང་།

 

57

upper lip

上唇

ཡ་མཆུ།

 

58

lower lip

下唇

མ་མཆུ།

 

59

labial dental

唇齿

མཆུ་སོ།

 

60

dental

齿间

སོ་བར།

 

61

back dental

齿背

སོ་རྒྱབ།

 

62

retroflex 

卷舌

ལྕེ་འདྲིལ།

 

63

velar 

软腭

རྐན་སྙི་མོ།

 

64

palatal 

硬腭

རྐན་སྲ་མོ།

 

65

uvular

小舌

ལྕེ་ཆུང་།

 

66

pharyngeal 

གྲེ་བ།

 

67

epiglottis

会厌

གྲེ་སྒོ།

 

68

cartilage

软骨

ཁྲུམ་རུས།

 

69

muscle

肌肉

ཤ་གནད།

 

70

thyroid cartilage

甲状软骨

ཁྲབ་དབྱིབས་ཁྲུམ་རུས།

 

71

cyclic cartilage

环状软骨

ཨ་ལོང་ཁྲུམ་རུས།

 

72

spoon cartilage

勺状软骨

ཁེམ་དབྱིབས་ཁྲུམ་རུས།

 

73

ring muscle

环甲肌

ཨ་ལོང་ཁྲབ་ཤ་གྲིམ།

 

74

False vocal cord

假声带

མགྲིན་སྐྱི་རྫུས་མ།

 

75

spoon muscle

勺间肌

ཁེམ་བར་ཤ་གནད།

 

76

transverse spoon

勺间横肌

ཁེམ་བར་ཤ་གནད་འཕྲེད་མ།

 

77

spike intervertebral

勺间斜肌

ཁེམ་བར་ཤ་གནད་གསེག་མ།

 

78

ring back muscle

环勺后肌

ཨ་ལོང་ཁེམ་དབྱིབས་གྱི་ཤ་གནད་རྒྱབ་མ།

 

79

ligament glottis

韧带声门

རྒྱུས་པའི་སྒྲ་སྒོ།

 

80

voice 

发声态

ཨོལ་སྒོའི་སྒྲ་འབྱིན་རྣམ་པ།

 

81

throat

喉开态

ཨོལ་སྒོ་ཡོངས་ཕྱེ།

 

82

whisper

耳语态

ཨོལ་སྒོ་ཕྱེ་ཙམ།

 

83

laryngeal closed state

喉闭态

ཨོལ་སྒོ་ཡོངས་བཙུམ།

 

84

normal voice

常态浊声

ཨོལ་སྒོ་རན་པོ།

 

85

creaky 

嘎裂声

ཨོལ་སྒོ་དམ་པོ།

 

86

falsetto

假声

ཨོལ་སྒོ་ལྷོད་མོ།

 

87

VOT

初浊

འདར་མགོ

 

88

articulation

调音方式

སྒྲ་རྣམ་བསྒྱུར་སྟངས།

 

89

sonorant

响音

ཡངས་སྒྲ།

 

90

mouth 

口音

ཁ་སྒྲ།

 

91

nasal

鼻音

སྣ་སྒྲ།

 

92

approximant

近音

ཉེ་སྒྲ།

 

93

liquid

流音

བཞུར་སྒྲ།

 

94

glide

滑音

ཤུད་སྒྲ།

 

95

lateral

边音

མཐའ་སྒྲ།

 

96

rhotic

日音

རའི་རིགས་ཀྱི་སྒྲ།

 

97

tap

搭拍音/拍音

ཐག་སྒྲ།

 

98

flap

闪音/刮闪音

འཁྱུག་སྒྲ།

 

99

trill

颤音

འདར་སྒྲ།

 

100

semi-vowel

半元音

དབྱངས་ཕྱེད་ཀ

 

101

hushing sound 

呼音

ཞན་བརྡར་གྱི་སྒྲ།

 

102

hissing sound

咝音

དྲག་བརྡར་གྱི་སྒྲ།

 

103

lateral approximant 

边近音

མཐའ་ཉེའི་སྒྲ།

 

104

lateral flap 

边闪音

མཐའ་འཁྱུག་གི་སྒྲ།

 

105

lateral fricative 

边擦音

མཐའ་བརྡར་གྱི་སྒྲ།

 

106

obstruent

阻音

དོག་སྒྲ།

 

107

affricate

塞擦音

འགག་བརྡར་གྱི་སྒྲ།

 

108

stop 

塞音

འགག་སྒྲ།

 

109

fricative,spirant 

擦音

བརྡར་སྒྲ།

 

110

no audible release

无声除阻音

བཀག་སེལ་སྒྲ་མེད།

 

111

implosive

内爆音

ནང་བཀད་ཀྱི་སྒྲ།

 

112

click

喌啧音

ཁྀ་ལྀག་གི་སྒྲ།

 

113

suction sound

吸气音

རྔུབ་སྒྲ

 

114

ejective

喷音

བཙིར་སྒྲ།

 

115

closing

成阻

བཀག་འགོག་ཐེབས་པ།

 

116

closure

持阻

བཀག་འགོག་རྒྱུན་མཐུད།

 

117

release

除阻

བཀག་འགོག་སེལ་བ།

 

118

pulmonic air stream

肺部气流音

གློའི་དབུགས་ཀྱི་སྒྲ།

 

119

non-pulmonic air stream

非肺部气流音

གློའི་དབུགས་མ་ཡིན་པའི་སྒྲ།

 

120

aspiration/aspirated

送气

སྲོག་ཆེན།

 

121

unaspiration/unaspirated

不送气

སྲོག་ཆུང་།

 

122

prenasalized sound

鼻冠音

སྣ་འཕུལ་གྱི་སྒྲ།

 

123

consonant

辅音

གསལ་བྱེད།

 

124

consonant cluster

辅音丛

གསལ་བྱེད་སྦྲེལ་མ།

 

125

 

单辅音

གསལ་བྱེད་རྐྱང་མ།

 

126

complex consonant

复杂辅音

གསལ་བྱེད་རྐྱང་མ་འདུས།

 

127

consonant cluster

复辅音

གསལ་བྱེད་འདུས་མ།

 

128

vowel

元音

དབྱངས།

 

129

vowel chart 

元音舌位图

དབྱངས་ཀྱི་ལྕེ་གནས་དཔེ་རིས།

 

130

cardinal vowels

标杆元音/正则母音/标准元音

ཚད་ལྡན་གྱི་དབྱངས།

 

131

 

口腔形状

ཁ་སྦུག་གི་དབྱིབས་རྣམ།

 

132

 

舌位

ལྕེ་གནས།

 

133

 

唇形

མཆུ་དབྱིབས།

 

134

trans cription 

音标

སྒྲ་རྟགས།

 

135

timbre,tambre,tamber,colour 

音色

སྒྲ་གཤིས།

 

136

nasalized vowel 

鼻化元音

སྣ་ཅན་གྱི་དབྱངས།

 

137

spirantization vowel

擦化元音

བརྡར་སྒྲ་ཅན་གྱི་དབྱངས།

 

138

apical/coronal vowel 

舌尖元音

ལྕེ་རྩེའི་དབྱངས།

 

139

rhotacization

日化元音

རའི་རིགས་ཅན་གྱི་དབྱངས།

 

140

central vowel

央元音

དབྱངས་དབུས་མ།

 

141

 

咽化元音

གྲེ་བ་ཅན་གྱི་དབྱངས།

 

142

rounded vowel

圆唇元音

མཆུ་སྒོར་བའི་དབྱངས།

 

143

 

撮唇元音

མཆུ་རྐྱོང་བའི་དབྱངས།

 

144

voiceless vowel

清化元音

སྒྲ་མེད་ཅན་གྱི་དབྱངས།

 

145

breathy voiced vowel

气化元音

སྲོག་ཆེན་ཅན་གྱི་དབྱངས།

 

146

long vowel 

长元音

དབྱངས་རིང་བོ།

 

147

short vowel 

短元音

དབྱངས་ཐུང་ངུ་།

 

148

strident vowel

紧元音

དབྱངས་དམ་པོ།

 

149

lax vowel 

松元音

དབྱངས་ལྷོད་པོ།

 

150

monophothong

单元音

དབྱངས་རྐྱང་བ།

 

151

diphthong

复元音

དབྱངས་འདུས་མ།

 

152

nuclear vowel

主元音

དབྱངས་གཙོ་བོ།

 

153

diphthong

前核复元音

མདུན་ཉིང་དབྱངས་འདུས་མ།

 

154

diphthong

后核复元音

རྒྱབ་ཉིང་དབྱངས་འདུས་མ།

 

155

triphthong

三合元音

དབྱངས་གསུམ་འདུས།

 

156

segmental

音段

སྒྲ་ཚན།

 

157

supre segmental

超音段

སྒྲ་ཚན་ལས་འགོང་བ།

 

158

duration

音长

སྒྲ་ཡུན།

 

159

intonation

语调

ཚིག་གི་ང་རོ།

 

160

pitch

音高

སྒྲ་དཔངས།

 

161

intensity

音强

སྒྲ་ཤུགས།

 

162

phonetic quality

音质

སྒྲའི་ངོ་བོ།

 

163

tone

声调

སྒྲའི་ང་རོ།

 

164

head 

调头

ང་རོའི་མགོ་བོ།

 

165

nucleus 

调干/调核

ང་རོའི་སྙིང་།

 

166

tail

调尾

ང་རོའི་མཇུག་མ།

 

167

 

五度制

ང་རོ་རིམ་ལྔའི་ལུགས།

 

168

accent

调形

ང་རོའི་དབྱིབས།

 

169

tone value

调值

ང་རོའི་ཚད།

 

170

tone type

调类

ང་རོའི་རིགས།

 

171

fundamental frequency,F0

基频

རྩ་བའི་འདར་ཕྱོད།

 

172

level contour

平调

ང་རོ་སྙོམ་པོ།

 

173

rising contour

升调

ང་རོ་འཕེལ་མ།

 

174

falling contour

降调

ང་རོ་འགྲིབ་མ།

 

175

phonology

音系学

སྐད་སྒྲའི་མ་ལག་རིག་པ།

 

176

phoneme

音位

སྒྲ་གནས།

 

177

distinctive features

区别性特征

ཁྱད་པར་འབྱེད་ཆོས།

 

178

minimal pair

最小对立体

ལྟོས་ཟླ་ཆུང་ཤོས།

 

179

contrastive distribution

对立分布

ལྟོས་ཟླའི་ཁྱབ་སྟངས།

 

180

complementary distribution

互补分布

ཕན་ཚུན་ཁ་སྐོང་བའི་ཁྱབ་སྟངས།

 

181

phonetic similarity

语音相似性

སྐད་སྒྲའི་འདྲ་ལུགས།

 

182

allophone

音位变体

སྒྲ་གནས་འགྱུར་གཟུགས།

 

183

free variant

自由变体

རང་དབང་འགྱུར་གཟུགས།

 

184

conditioned variant

条件变体

ཆ་རྐྱེན་འགྱུར་གཟུགས།

 

185

systematic gap

系统空缺

མ་ལག་གི་སྟོང་ཆ།

 

186

phonological strength

音系强度

སྐད་སྒྲའི་མ་ལག་གི་དྲག་ཚད།

 

187

fortition

增强

དྲག་འགྱུར།

 

188

lenition

弱化

ཞན་འགྱུར།

 

189

diacritics 

附加区别符号

བརྡ་རྟགས་ཟུར་སྦྱར་མ།

 

190

underlying representations

底层形式

གཏིང་གི་རྣམ་པ།

 

191

surface representations

表层形式

ཕྱིའི་རྣམ་པ།

 

192

phonemic overlapping

音位叠交

སྒྲ་གནས་བརྩེགས་མ།

 

193

phonemic split

音位裂变

སྒྲ་གནས་འཐོར་འགྱུར།

 

194

univalent features

单值特征

ཡ་ཐང་གི་ཁྱད་ཆོས།

 

195

binary features

偶值特征

ཆ་ཐང་གི་ཁྱད་ཆོས།

 

196

plus

+

ལྡན་པ།

 

197

minus

མི་ལྡན་པ།

 

198

feature tree

特征树

ཁྱད་ཆོས་སྡོང་འགྲེམས།

 

199

natural class

自然类

རང་བྱུང་གི་སྡེ་ཚན།

 

200

feature matrix

特征矩阵

ཁྱད་ཆོས་བསྟར་སྒྲིག་མ།

 

201

redundant feature

羡余特征

ཤུལ་ལུས་ཁྱད་ཆོས།

 

202

implicational relationship

蕴含关系

ཁྱབ་མཐའི་འབྲེལ་བ།

 

203

laryngeal feature

喉音特征

མགྲིན་སྒྲའི་ཁྱད་ཆོས།

 

204

voice

声门状态

ཨོལ་སྒོའི་རྣམ་པ།

 

205

spread glottis

展喉性

མགྲིན་པ་ཕྱེ་བའི་རང་བཞིན།

 

206

constricted glottis

紧喉性

མགྲིན་པ་དམ་པའི་རང་བཞིན།

 

207

manner features

方法特征

ཐབས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས།

 

208

continuant

延续性

རྒྱུན་མཐུད་རང་བཞིན།

 

209

nasal

鼻音性

སྣ་སྒྲའི་རང་བཞིན།

 

210

strident

刺耳性

འཛེར་སྒྲའི་རང་བཞིན།

 

211

lateral

边音性

མཐའ་སྒྲའི་རང་བཞིན།

 

212

place features

部位特征

སྐྱེ་གནས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས།

 

213

labial

展唇性

མཆུ་རྐྱོང་བའི་རང་བཞིན།

 

214

round

圆唇性

མཆུ་སྒོར་བའི་རང་བཞིན།

 

215

coronal

舌前性

ལྕེ་མདུན་གྱི་རང་བཞིན།

 

216

anterior

前部性

སྔུན་གྱི་རང་བཞིན།

 

217

distributed

散布性

ཁ་ཐོར་གྱི་རང་བཞིན།

 

218

dorsal

舌面后性

ལྕེ་ངོས་རྒྱབ་ཀྱི་རང་བཞིན།

 

219

high

高位性

མཐོ་བའི་རང་བཞིན།

 

220

low

低位性

དམའ་བའི་རང་བཞིན།

 

221

back

后位性

རྗེས་ཀྱི་རང་བཞིན།

 

222

tense

紧音性

དམ་སྒྲའི་རང་བཞིན།

 

223

radical(pharyngeal)

舌根性

ལྕེ་རྟིང་གི་རང་བཞིན།

 

224

phonological rules

音系规则

སྐད་སྒྲའི་མ་ལག་གི་ངེས་སྲོལ།

 

225

feature hierarchy

特征层级体系

ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་རིམ་པ།

 

226

assimilation

同化

མཐུན་འགྱུར།

 

227

progressive assimilation

顺同化

ལུགས་འབྱུང་མཐུན་འགྱུར།

 

228

regressive assimilation

逆同化

ལུགས་ལྡོག་མཐུན་འགྱུར།

 

229

fusional assimilation

溶合性同化

མཉམ་འདུས་མཐུན་འགྱུར།

 

230

sandhi

连接音变

མཚམས་སྦྱོར་སྒྲ་འགྱུར།

 

231

contact assimilation

邻接同化

ཉེ་མཚེས་མཐུན་འགྱུར།

 

232

distant assimilation

非邻接同化

ཉེ་མཚེས་མ་ཡིན་པའི་མཐུན་འགྱུར།

 

233

vowel harmony

元音和谐

དབྱངས་ཀྱི་བསྟུན་འགྱུར།

 

234

dissimilation

异化

གཞན་འགྱུར།

 

235

deletion

脱落

ཉམས་པ།

 

236

aphaeresis(initial dropping)

首音脱落

མདུན་སྒྲ་ཉམས་པ།

 

237

apocope

尾音脱落

ཉིང་རྔ་ཉམས་པ།

 

238

Insertion

插入

ཨཱ་ག་མ་བྱིན་པ།

 

239

 

换位

གནས་བརྗེ་བ།

 

240

accent

元音割裂

དབྱངས་ཀྱི་གྱེས་འཐོར།

 

241

syllable

音节

སྒྲ་ཚིགས།

 

242

onset

首音/音节首

མདུན་སྒྲ།

声母

243

rhyme

ཉིང་སྒྲ།

韵母

244

medial

介音

དབར་སྒྲ།

韵头

245

nucleus

音节核/韵核

ཉིང་ལྟེ།

韵腹/韵核

246

coda/ending

音节尾/韵核

ཉིང་རྔ།

韵尾

247

 

开韵尾

          ཕྱེ་བའི་ཉིང་རྔ་།  

248

 

闭韵尾

      ཟུམ་པའི་ཉིང་རྔ།           

249

syllable structure

音节结构

སྒྲ་ཚིགས་ཀྱི་ཆགས་གཞི།

 

250

syllabic consonant

成音节辅音

སྒྲ་ཚིགས་འགྲུབ་པའི་གསལ་བྱེད།

 

251

sonority hierarchy

响度层级

སྒྲའི་གྲག་ཚད་ཀྱི་རིམ་པ།

 

252

sonority sequencing principle

响度顺序原则

སྒྲའི་གྲག་ཚད་ཀྱི་རིམ་པའི་རྩ་དོན།

 

253

maximal onset principle

首音最大原则

མདུན་སྒྲ་གཙོར་འཛིན་གྱི་རྩ་དོན།

 

254

phonotactics

语音配列

སྐད་སྒྲའི་སྟར་སྒྲིག

 

255

syllabic

音节性

སྒྲ་ཚིགས་རང་བཞིན།

 

256

un-syllabic

非音节性

སྒྲ་ཚིགས་མིན་པའི་རང་བཞིན།

 

 

 

ཕྱི་ལོ༢༠༡༩ལོའི་ཟླ༤པའི་ཚེས༧ཉིན་ཡོངས་འགྲུབ་པ་དགེ་ལེགས་འཕེལ།

པར་དབང©️ངེད་བོད་སྐད་དུ་དེང་རབས་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་བརྡ་ཆད་བོད་སྒྱུར་ཚོ་ཆུང་ལ་ཡོད་པས།

བྱུང་རྒྱལ་ཚོང་ལས་སུ་སྤྱོད་མི་རུང་།

版權©️Bodskaddu現代語言學基本術語藏譯小組所有

不可濫用於商業

དཔྱད་མཆན་ཡོད།